Ingjaldshólskirkja (1903)

Ingjaldshólskirkja

 

Ljósmyndir frá notendum kirkjukort.net

Saga kirkjunnar

Ingjaldshólskirkja er í Ingjaldshólsprestakalli í Snæfells- og Dalaprófastsdæmi.  Þar er kirkustaður og kirkja sem var byggð 1903 og er elsta steinsteypta kirkja heims.  Íbúðarhúsið í Sveinatungu í Borgarfirði hafði verið byggt á þennan hátt árið 1895 og Barónsfjósið í Reykjavík var steypt 1899.  Sama ár voru tvö fyrstu íbúðarhúsin í Reykjavík steypt.

Að Ingjaldshóli var löngum þriðja stærsta kirkja landsins, því hvergi var meira þéttbýli, þegar tómthús og þurrabúðir risu  þar  í tengslum við útræði á Snæfellsnesi auk allra vermannanna, sem komu á vertíðir.  Eldri kirkjur stóðu í kirkjugarðinum en núverandi kirkja var byggð utan hans.  Forvígismaður kirkjubyggingarinnar 1903 var Lárus Skúlason, formaður á Hellissandi.  Einn Völundarbræðra, Jón Sveinsson, byggingarmeistari  teiknaði hana.  Hann hafði m.a. byggt Miðbæjarskólann í Reykjavík.  Albert Jónsson, múr- og steinsmiður, tók að  sér verkefnið.  Þrátt fyrir reynsluleysi í byggingu steinsteyptra húsa, var svo vel vandað til verksins, að steypan hefur ekki látið á sjá.

Árið 1914 var ráðizt í endurbætur.  Rögnvaldur Ólafsson var þá húsameistari ríkisins.  Eftir teikningum og fyrirsögn hans var turninn hækkaður, núverandi söngloft var byggt, tréverki var breytt, hvelfingin var gerð bogadregin og klædd með panel.  Beggja vegna kórsins eru steinsteyptar súlur, sem tengjast með boga.  Þessi bogi var ekki steyptur í mótum, heldur handgerður.  Súlurnar og boginn voru ekki einungis til skrauts.  Neðst í súlunum voru kolaofnar til upphitunar og reykurinn steig upp um þær og  bogann og út um skorstein.  Þessi ofnar voru aflagðir og rafhitun  tekin upp

Þórarinn B. Þorláksson málaði eftirmynd af altaristöflunni í Dómkirkjunni í Reykjavík.  Þessa upprisumynd málaði hann í skýrari litum en fyrirmyndin og veglegur rammi er utan um verkið.  Önnur tveggja annarra og eldri altaristaflna, sem eru varðveittar í kirkjunni, er íburðarmikið verk með guðspjallamönnunum fjórum.  Hún er gjöf frá Peter Nocolai Winge, kaupmanni í Rifi árið 1709.  Hún ber merki barokktímans, sem var þá að víkja fyrir fínlegri dráttum rókókóstílsins. Hún var lánuð Brimilsvallakirkju um tíma.  Þessi tafla var sett upp í stað hinnar eldri, sem var mun minni og frumstæðari.  Aldur hennar er ekki kunnur, en hún mun hafa hangið í kirkjunni, sem var byggð 1696.  Matthías Þórðarson, fornminjavörður, lýsir henni í úttekt árið 1911:  „Gömul altaristafla með tveimur englum, sól og tungli o.fl..  Líklegt þykir, að veglegri rammi hafi áður verið utan um þessa mynd, sem til stóð að farga, en tókst sem betur fór að bjarga.

Leifur Breiðfjörð gerði tvö steind listaverk í gluggum kórsins.  Í kirkjunni er skýrnarskál frá árinu  1894.  Fóturinn er yngri.  Þar er ennig skýrnarfontur sem Ríkhafður Jónsson skar út skömmu áður en hann dó.  Prédikunarstóllinn hefur ekki haldið upprunalegri mynd eins og hann var í endurbyggðri kirkju árið 1782.  Honum var lýst á þann veg, að væri skreyttur haglega skornum myndum af postulunum, en einhvern veginn hurfu þessar myndir af honum og eru nú varðveittar í Þjóðminjasafni.  Nú er stóllinn hvítmálaður og sviplítill.  Kirkjan er björt og hvítmáluð.  Hvelfingin er dökkblá og sett gylltum stjörnum og rautt teppi er á gólfi.  Kirkjubekkirnir eru gerðir úr fallegum viði.  Á hvorri hlið eru þrír stórir, bogadregnir járngluggar með 36 rúðum.

Safnaðarheimilið var tekið í notkun skömmu fyrir aldamótin 2000.  Það sést ekki utan frá og inngangur niður í það er í forkirkju.  Það opnast um dyr vestur úr hólnum.  Gömul sögn segir frá vetursetu Kristófers Kólumbusar á Ingjaldshóli árið 1477.  Hann er sagður hafa komið til Rifs til að kynna sér Vínlandsferðir Íslendinga.  Á stóru málverki eftir Áka Gränz í safnaðarheimilinu sést hann skoða kort ásamt presti staðarins með kirkjuna og Jökulinn í baksýn.

Sjá um Ingjaldshólskirkju á vef Húsafriðunarnefndar.

Ljósmynd Friðjón Árnason Melgerði, Lundareykjardal, Borgarfirði.


 

Ingjaldshólskirkja - Staðsetning á korti.

 


Ingjaldshólskirkja - Beinn hlekkur

Viljir þú vísa inn á þessa síðu þá má nota hlekkina hér að neðan. Beinir hlekkir inn á síðuna hjálpa okkur að dreifa henni og láta einnig leitarvélar þekkja síðuna betur.

Hlekkur

Hlekkur með mynd